De website 'Tijdsbestedingsonderzoek in België' biedt de mogelijkheid om een uitgebreid overzicht te bekomen van de tijdsbesteding van de Belgen - in het Brussel Hoofdstedelijke Gewest, Vlaanderen & Wallonië - van 12 jaar of ouder over twee tijdsperiodes 1999 en 2005. Alle resultaten worden gegeven op individueel niveau zonder rekening tot houden met het gezinsniveau.
Vooraleer naar de tabellen te gaan is het aangewezen om eerst de rubrieken aan de linkerkant van het beginscherm aandachtig te lezen. Deze bevatten gegevens over het opzet van de website via een handleiding, het tijdsbestedingsonderzoek via een technisch verslag, informatie over de typische parameters van tijdsbestedingsonderzoek, uitleg over de beschikbare variabelen en de gebruikte methodieken (dagboekje en activiteitenlijst).
Om toegang te krijgen tot de tabellen moet op de startpagina een keuze gemaakt worden tussen de 'gewone modus' en de 'expert modus'. Beide opties bieden de mogelijkheid om tabellen met geaggregeerde tijdsbestedingsgegevens uit de Belgische tijdsbestedingsonderzoeken van 1999 en 2005 te genereren, maar bij de gewone modus is het aantal variabelen en parameters om uit te kiezen beperkt. Het is aangewezen dat de bezoeker die voor de eerste keer met tijdsbestedingsgegevens aan de slag gaat eerst informatie opzoekt aan de hand van de gewone modus, de (reeds) geoefende gebruiker kan meer gedetailleerde informatie vinden in de expert modus.
Hierna wordt stap voor stap uitgelegd hoe opzoekingen in de tabellen mogelijk zijn. Ten eerste wordt besproken hoe de benodigde informatie dient geselecteerd te worden, en ten tweede hoe de verkregen tabellen dienen geïnterpreteerd en verder behandeld te worden.
naar boven ^Om de juiste tabel op te stellen moeten er een aantal keuzes gemaakt worden. Men kiest:
In de gewone modus wordt automatisch de tijdsbesteding naar activiteiten weergegeven. Enkel in de expert modus kan het onderscheid tussen tijdsbesteding naar activiteiten of tijdsbesteding naar plaats en met wie (als context) gemaakt worden.
De tijdsbesteding naar activiteiten geeft de tijd weer die besteed wordt aan concrete activiteiten, zoals werken, uitgaan, televisiekijken, afwassen ...
Om hun handelingen te registreren noteerden de respondenten hun activiteiten in een dagboekje, die nadien werden omgezet in 272 activiteitencodes (zie de activiteitenlijst). Deze codes omvatten omzeggens alle menselijke activiteiten. In de tabellen kan men bijgevolg nagaan hoeveel tijd er aan elk van deze activiteiten werd besteed.
Teneinde enige overzichtelijkheid te bewaren, werden deze detailactiviteiten verder samengenomen tot 31 overkoepelende activiteiten, die op hun beurt gebundeld werden tot 10 rubrieken of hoofdactiviteiten. De tabellen bevatten bijgevolg drie niveaus: 10 hoofdactiviteiten, 31 subactiviteiten en 272 activiteiten. Door op een activiteit van een hoger niveau te klikken, krijgt men binnen deze activiteit een meer gedetailleerde opdeling.
Sommige hoofdactiviteiten zijn niet verder opgedeeld naar subactiviteiten, er is bijvoorbeeld maar één code die de verplaatsingen omschrijft. Men vindt dus hetzelfde resultaat terug op het eerste, tweede en derde niveau voor verplaatsingen.
Onder contexten 'plaats' en 'met wie' worden de tabellen weergegeven die informatie geven over de tijd die besteed wordt op verschillende plaatsen, aan verplaatsingen met verschillende vervoersmiddelen en met verschillende interactiepartners. Deze informatie noteerden de respondenten naast hun gestelde activiteit in het dagboekje. De contextvariabelen worden niet verder opgedeeld in niveaus.
De context 'plaats' geeft weer waar de activiteit plaats heeft gehad. Indien de activiteit een verplaatsing was, geeft deze variabele ook aan welk vervoermiddel gebruikt werd. De mogelijkheden zijn:
De tijdsbestedingsgegevens kunnen afzonderlijk geconsulteerd worden voor het onderzoeksjaar '1999' en '2005'. Wanneer beide jaartallen aangeduid worden kunnen deze gegevens met elkaar vergeleken worden zodat mogelijke veranderingen of trends bestudeerd kunnen worden. Deze optie is beschikbaar in beide modi.
In de 'gewone modus' kan men geen keuze maken en wordt de tijdsbesteding automatisch gegeven voor een gemiddelde weekdag, een gemiddelde weekenddag en een gemiddelde over de volledige week. De tijdsbesteding op een gemiddelde weekdag is het gemiddelde van de tijdsbesteding op de 5 weekdagen (maandag tot vrijdag) en is uitgedrukt in uren en minuten per dag. De tijdsbesteding op een gemiddelde weekenddag is het gemiddelde van de tijdsbesteding op zaterdag en zondag uitgedrukt in uren en minuten per dag. Dit maakt het bijvoorbeeld mogelijk na te gaan of aan bepaalde activiteiten meer tijd wordt besteed op een weekdag dan op een weekenddag of omgekeerd. Voor de berekening van het gemiddelde per dag op basis van een ganse week wordt de tijdsduur van de weekdagen vermenigvuldigd met 5 en de tijdsduur van de weekenddagen met 2, vervolgens worden beide producten opgeteld en gedeeld door 7. Het resultaat drukt zich eveneens uit in uren en minuten per dag.
In de 'expert modus' zijn de tijdsbestedingsgegevens apart beschikbaar voor de week- en de weekenddagen. Indien deze optie niet gespecifieerd wordt, krijgt men de tijdsbesteding voor een gemiddelde dag in de week. Men kan er in de expert modus ook voor kiezen om een opdeling te krijgen naar de dagen in de week, dus een afzonderlijke tijdsbesteding voor maandag, dinsdag, woensdag, donderdag, vrijdag, zaterdag en zondag.
Tijdsbesteding kan uitgedrukt worden door middel van drie verschillende parameters: de duur per respondent, de duur per participant en de participatiegraad. De duur per respondent geeft aan hoeveel tijd de Belg (of een bepaalde subgroep) gemiddeld besteed aan een bepaalde activiteit en is zo de meest synthetische maat voor tijdsbesteding. De Belg besteedt bijvoorbeeld gemiddeld 2 uur en 5 minuten per dag aan betaald werk. Deze parameter is standaard bij de gewone modus.
In de expert modus bestaat de mogelijkheid om twee andere parameters op te vragen, namelijk de participatiegraad en de duur per participant. De participatiegraad geeft aan hoeveel percent van de ondervraagden een bepaalde activiteit hebben uitgeoefend tijdens hun tijdsregistratie. Zo heeft bijvoorbeeld 29% van de ondervraagden betaald werk verricht tijdens de tijdsregistratie. De duur per participant geeft dan aan hoelang deze deelnemers aan een activiteit ook werkelijk de activiteit hebben uitgevoerd. Zij die betaald werk registreerden, besteden hier gemiddeld 6 uur en 49 minuten per dag aan.
De 3 parameters kunnen elk afzonderlijk geconsulteerd worden of samen opgevraagd worden in een tabel. Onder de rubriek 'Parameters' wordt meer uitleg gegeven over deze parameters.
Standaard worden de tijdsbestedingsgegevens weergegeven voor de totale Belgische bevolking. Meer detail kan bekomen worden door één van de 10 achtergrondvariabelen te selecteren:
Deze selectiemogelijkheid kan echter ook gebruikt worden om de tabel te beperken tot slechts één antwoordcategorie, bijvoorbeeld indien enkel resultaten gewenst zijn van Vlaamse respondenten. Om dergelijke selectie te kunnen maken, vinkt men eerst de selectiebox naast de desbetreffende achtergrondvariabele aan zodat er naast de selectiebox een keuzemenu oplicht. Vervolgens klikt u op de pijl naar onder, zodat het volledige keuzemenu verschijnt. U kiest uit de lijst de antwoordcategorie waartoe u de tabel wenst te beperken.
Belangrijke opmerking: indien teveel variabelen tegelijk worden betrokken in de analyse bestaat de kans dat er te weinig respondenten (cases) voorkomen in een analysecel. Resultaten in cellen die minder dan 20 respondenten vertegenwoordigen worden in het rood weergegeven. Het is de verantwoordelijkheid van de gebruiker om deze resultaten al dan niet te gebruiken.
De achtergrondvariabelen worden gedetailleerd besproken onder de rubriek 'Variabelen'. Een keuze tussen deze variabelen kan zowel in de gewone als in de expert modus gemaakt worden. In de selectielijst krijgt u meer informatie over de achtergrondvariabelen door met de muis over de variabelennaam te bewegen.
naar boven ^Eenmaal er aan de hand van het selectieschema een type tabel werd geselecteerd, komt u in een volgende scherm dat de gekozen tijdsbestedingsgegevens bevat. U kunt steeds terugkeren naar het vorige scherm om een ander detail te selecteren door bovenaan op het woord 'selectie' te klikken. Boven elke tabel wordt informatie gegeven over de selectiecriteria waarop de tabel gebaseerd is.
Wanneer er meerdere achtergrondvariabelen gebruikt werden om de tabel te maken kan de volgorde van de opdeling in de tabellen veranderd worden door gebruik te maken van de pijltjes naast de variabelennamen. Dit bepaalt de hiërarchie van de gekruiste variabelen.
De gekozen tabel geeft steeds een overzicht van de tijdsbesteding aan de 10 hoofdactiviteiten. Wenst u echter de tijdsbesteding verder in detail te raadplegen, dan moet in de basistabel elke hoofdcategorie verder opgedeeld worden naar een volgend detail. Hiervoor klikt u op de labels van de 10 afzonderlijke hoofdcategorieën, en vervolgens nogmaals indien nog meer detail gewenst is.
Terugkeren naar een meer algemeen niveau kan door de pijl die naar boven wijst aan te klikken.
De geselecteerde tabel geeft een overzicht van de tijdsbesteding naar de 2 contextvariabelen 'plaats' (als samengestelde contextvariabele van plaats en transportmiddel) of 'met wie' met informatie over de aanwezigheid van anderen.
Hier zijn er geen verdere niveaus die opengevouwen kunnen worden.
De tabellen naar gemiddelde activiteitsduur per respondent drukken steeds de gemiddelde tijd uit die een bepaalde groep spendeert aan de vermelde activiteit per dag. Een waarde van 02:05 (bij een selectie van de gegevens van 2005 zondere verdere opdeling of specificatie) betekent bijvoorbeeld dat één persoon gemiddeld 2 uur en 5 minuten spendeert aan betaald werk. Alle duurtijden zijn afgerond tot de dichtstbijzijnde minuut.
De tabellen naar de gemiddelde activiteitsduur per participant drukken de gemiddelde tijd per dag uit van diegenen die deze activiteit uitoefent. Voor betaald werk is dit 6:49. Ook hier gelden dezelfde afrondingscriteria.
De tabellen naar de participatiegraad drukken in percentages uit hoeveel respondenten deze activiteit ook daadwerkelijk hebben verricht tijdens de registratieperiode. Zo zal iedereen (=100%) van de respondenten tijd hebben besteed aan slapen en rusten, terwijl slechts 29,1% van de respondenten tijd heeft gespendeerd aan betaald werk.
Onderaan de tabel staat steeds vermeld op hoeveel registraties de tabel gebaseerd is. Bijvoorbeeld:
# 12800
#-w 12794
Het bovenste getal geeft aan op hoeveel dagboekregistraties de tabel is gebaseerd. Het cijfer eronder geeft weer over hoeveel registraties het gaat indien de weging van de observaties wordt meegeteld. Op afrondingsfouten na is dit gelijk aan het niet-gewogen totaal.
Op basis van deze steekproefaantallen kan ingeschat worden of de tabel gebaseerd is op de totale steekproef (=12800 registraties) of niet.
Deze steekproefaantallen zijn ook belangrijk op een andere manier. Wanneer enkele achtergrondvariabelen worden geselecteerd, kan het zijn dat de steekproef erg opgesplitst wordt. Op dat moment is het mogelijk dat een bepaalde cel resultaten weergeeft die slechts gebaseerd zijn op een erg klein aantal registraties, wat de statistische betrouwbaarheid van de gegevens in het gedrang brengt. De gebruiker wordt hiervoor gewaarschuwd omdat de gegevens in een andere kleur worden weergegeven. Oranje betekent dat de resultaten in deze cel gebaseerd zijn op minder dan XX registraties, rood wijst op minder dan 20 registraties. Bij een te gedetailleerde opsplitsing kan het zelfs zijn dat er geen enkele registratie is voor een bepaalde cel. De cel blijft dan blanco.
Het is de verantwoordelijkheid van de gebruiker zelf om te bepalen wat hij of zij doet met dergelijke gegevens. Natuurlijk kunnen ze nog gebruikt worden als indicatie, maar ze zullen zeker niet voldoende zijn om definitieve conclusies te trekken.
Het afdrukken van tabellen is mogelijk door de tijdsbestedingsgegevens te exporteren naar een rekenblad (Excel). Door onderaan op de knop 'klik hier voor een rekenblad' te klikken kan men de gegevens downloaden. De resultaten worden om rekenkundige redenen omgezet in minuten in plaats van de notatie 'uu:mm'.
Deze tijdsbestedingsgegevens kunnen gebruikt worden om zelf verdere berekeningen te doen, analyses zoals bijvoorbeeld activiteiten of groepen van activiteiten met elkaar op te tellen. Men dient er zich evenwel van bewust te zijn dat hierdoor fouten kunnen gemaakt worden. Zo zijn gegevens over de duur per participant niet optelbaar aangezien bijvoorbeeld de participanten die naar de opera gaan anderen zijn dan de participanten die naar de bioscoop gaan. De gegevens voor de duur per respondent kunnen wel gebruikt worden in berekeningen omdat de hele bevolking hier als basis dient.
Bovendien valt de waarschuwing in verband met te kleine steekproefaantallen weg eens de tabel geëxporteerd wordt naar een rekenblad. Controleer daarom ook steeds de tabel op het scherm om eventuele problemen te detecteren.
Rekenbladen zoals Excel kunnen ook gebruikt worden voor grafische voorstellingen.
naar boven ^